Impressieverslag Zelfsturende teams door het oog van paarden

Geschreven door Camie van der Brug.

Donderdag 30 augustus 2018. De zon beschijnt de weilanden en de bomen langs de bosrand. Het koperkleurige maïs staat hoog op het veld. In de wei staan en liggen her en der prachtige paarden. Ze grazen rustig of luieren in het gras. Ik loop op de smalle toegangsweg naar Manege Groenewoude, net buiten de bebouwde kom van Woudenberg. Ik ben op weg naar de bijeenkomst “zelfsturende teams door de ogen van paarden”, georganiseerd door het vijfkoppige team van Windkracht. Ik heb over coachen met paarden gelezen, maar ik weet eigenlijk niet goed wat me te wachten staat. Ik vind het een beetje spannend, maar ben vooral nieuwsgierig. Hoe zou dat zijn, die interactie tussen mens en dier? Zouden paarden ons daadwerkelijk bepaalde inzichten kunnen geven?   

Het vergaderzaaltje, dat grenst aan de kantine van de manege, loopt langzaam vol. De groep bestaat uit tien vrouwen en één man. Onder het genot van koffie, thee, druiven, tomaatjes en heerlijke stroopwafels maken we kennis met elkaar. Vanuit het zaaltje hebben we zicht op de overdekte rijhal van de manege. De donkerbruine merrie Viola en de lichtbruine ruin Dior verkennen er alle hoeken van de kring. Ze rollen om de beurt op hun rug door het zand en doorkruisen daarna opnieuw, zij aan zij, de ruimte. Af en toe staan ze stil en knuffelen samen, waarbij ze met hun lippen en tanden liefkozend over elkaars rug bewegen. Alert volgen hun oren ieder geluid. Viola staat af en toe stil en overziet met opgeheven hoofd de omgeving. Na een tijdje komen ze samen tot stilstand in de hoek, dichtbij het vergaderzaaltje.

Na een voorstelrondje noteren we wat ons hier brengt. Een kleine greep uit de verwachtingen: ‘Ervaren hoe paarden coaching werkt.’ ‘Ideeën opdoen over verbondenheid en hoe die te creëren binnen teams van mijn klanten.’ ‘Verbinding ervaren.’ ‘Na 45 jaar ervaring met paarden ervaren hoe een coaching met paarden is.’ ‘Het systemische aspect in dit werk en de ervaring.’ Ook noteren we wat er die middag moet gebeuren om enthousiast weer naar huis te gaan: ‘Als ik een verband tussen de reacties van de paarden en de vraagstelling ervaar, of hoe dat gaat.’ ‘Wanneer ik nieuwe gedachten en inspiratie heb opgedaan.’ ‘Als het me heeft geraakt.’ ‘Als ik inzicht heb in coaching met paarden en handvatten om dit eventueel in het werk te gebruiken.’

Voordat we de kring in gaan krijgen we een korte inleiding. Hoe lang lopen er al paarden rond op onze aarde? En mensen? En wat is kenmerkend voor de één en voor de ander? Als prooidieren hebben paarden uitstekend geleerd hoe te overleven. Rondtrekkend in kuddes scannen ze voortdurend de omgeving op gevaar. Veiligheid en rust zijn belangrijk, zo bewaren ze hun energie voor als ze die echt nodig hebben. Ieder lid van de kudde heeft zijn eigen plek. De taakverdeling is duidelijk, maar niet statisch, als een leidmerrie drachtig is, bijvoorbeeld, neemt een ander de leiding over. Bij dreigend gevaar kunnen ze direct op de vlucht slaan. Het gedrag van paarden is gerelateerd aan wat er gaande is in het nu. Paarden discussiëren niet over de beste strategie en stellen geen plan van aanpak op. Ze hebben geen dubbele agenda’s. Paarden reageren primair, intuïtief en spontaan.

Tijdens de eerste oefening in de rijhal ervaren we eerst, samen met de paarden, hoe er rust ontstaat als ieder in de groep ‘zijn eigen plek’ heeft gevonden. Daarna wordt de groep in tweeën gedeeld en krijgen we de opdracht om een begin- en een eindpunt te bepalen om daarna met, in ons geval de merrie Viola, als groep dat traject af te leggen. We trekken een denkbeeldige diagonale lijn door de ruimte en leggen in de ene hoek een knuffelbeer en in de andere een halster. Twee mensen in onze groep vinden de nabijheid van het paard erg spannend. We besluiten dat zij in het midden zullen lopen. De dapperen voorop en twee sluiters die het geheel in de gaten houden achteraan. Tot halverwege gaat het goed, dan haakt Viola af. Enigszins vertwijfeld lopen we door. Onze focus is met name gericht op het behalen van het vooraf vastgelegde eindpunt. Eenmaal daar aangekomen staren we gefrustreerd naar de ‘onwillige’ Viola. ‘Als wij hier rustig blijven staan dan komt ze vanzelf wel’, zegt iemand hoopvol. ‘Zal ik haar gewoon even hier naartoe halen?’, suggereert een ander. ‘Wat is er gebeurd?’, vraagt een Windkracht coach vanaf de zijlijn. ‘We zijn de verbinding verloren…’

Het is bijzonder om te ervaren hoe belangrijk het is dat je aandacht hebt voor jezelf en in hoeverre je in contact staat met je authenticiteit. Hoe belangrijk het is dat je aandacht hebt voor de ander en daadwerkelijk verbinding hebt met elkaar als groep. En hoe belangrijk het is om oog te hebben voor het grotere geheel, voor hoe jouw groep zich voortbeweegt, als team, in de omgeving. En dat allemaal tegelijkertijd.. Nadat we succesvol opnieuw de verbinding zijn aangegaan en met Viola bij het eindpunt zijn aangekomen, lopen we het traject nog een keer. Het gaat goed! ‘We gaan het anders doen’, oppert iemand. ‘Ja, goed idee!’, roept een ander. ‘Degenen die bang zijn gaan nu voorop, de leiders gaan.. .’ Dan stijgt plots een lachsalvo op uit de groep. We vallen stil en kijken naar de staart van Viola. De verbinding is opnieuw verbroken en ze kuiert op haar dooie akkertje weg om elders polshoogte te gaan nemen.

Dan is er, in het kader van de kennismaking met de methodiek, gelegenheid om samen naar een team-casus te kijken, ingebracht door één van de deelnemers. De tijd is te kort om uitgebreid op alle ins en outs in te gaan, maar de opstelling geeft opnieuw een prachtig beeld van de directe reactie van de paarden op het gedrag en de intenties van degene in de kring. De Windkracht coach stelt vragen die helpen om te reflecteren op wat er zichtbaar is en hoe dat voelt. Terug in het vergaderzaaltje delen verschillende deelnemers wat ze hebben waargenomen gedurende de middag. Het is moeilijk om in woorden te vangen wat er in het coachen met paarden precies gebeurt. ‘Iets wat je met je hoofd wil, maar niet met je hart, dat is een no go voor paarden.’ Deze zin lezen is één. Dit ervaren is iets heel anders. De paarden hebben vanmiddag laten zien dat het via hen mogelijk is om contact te maken met een diepere, non-verbale wijsheid. Dat leidt tot verrassende inzichten!

 

Benieuwd of het coachen met paarden iets is voor jouw team/organisatie?

Op donderdag 5 september 2019 organiseert Windkracht opnieuw een kennismakingsvent. Mail voor meer informatie naar: info@windkracht.org of kijk op: www.windkracht.org

Windkracht neemt team-coachings opdrachten aan door heel Nederland. Na een intake, analyse en diagnose wordt het traject gepland, in groeps- en/of individuele sessies en al of niet met gebruikmaking van de inzet van paarden, afhankelijk van de problematiek en de vraagstelling. Voor het werken met paarden hebben de ervaren coaches van Windkracht de opleiding van Ruud Knaapen gevolgd bij Wind (zie ook wind.nu).

Terug naar ‘maak het mee’